کوه آبیدر نماد و نگین زیبای شهر سنندج

شهرسنندج که در غرب کشور قرار گرفته است ، از جانب شهروندانش بعنوان  “سنه” یا ” سنه دژ” از آن یاد می شود  در ضمن از جمله شهرهای کهن و  مقدس آیین مهر پرستی و دین  زرتشت بوده که قدمت آن با استناد به آخرین بررسی ها‌ی باستانشناسی  در سالیان اخیر به هزاره‌ی پنجم قبل  از میلاد در محوطه‌ی باستانی جوار    تپه‌ی توس نوذر و نیز محوطه ای  با استقرار موقت از همین دوران به  دامنه‌ی آبیدر می رسد. کوه آبیدر وسعتی گسترده و پیوندی عمیق با کهن ترین خاطرات تلخ و شیرین اهالی شهرسنندج داشته  و در قلوب تک تک مردمانش نقش و نگاری زرین بسته است. هر نقطه ی آبیدر برای آنان بدلیل جایگاه ویژه ای که در وجودشان عجین گردیده و همیشه در دفتر خاطرات نسل های گذشته اش به یادگار مانده و به همین دلیل است که از محبوبیت والایی نزد اهالی شهر به قدمتی بس بلند در تاریخ  ثبت گردیده است. “آبیدر” که به زبان کردی” ئاویر ” نامیده می شود ، به معنی آب دره یعنی مکانی که آب فراوان از آن تراوش می شود. وعلت این نامگذاری بدلیل چشمه های فراوانیست که در این منطقه سرازیر  شده است. کوههای آبیدر به نامهای دو کوه آبیدر بزرگ و آبیدر کوچک در رشته کوه زاگرس در غرب ایران به ترتیب حدود ۲۵۵۰ و ۲۳۵۰ متر ارتفاع دارد. در بالای قله ی آبیدر کوچک یک پناهگاه برای استفاده ی کوهنوردان ساخته  شده است. آبیدر بدلیل تنوعات زیستی جانوری و گیاهی خویش در چهار فصل سال دارای زیبایی های خاص خویش می باشد. پوشش گیاهی آبیدر شامل درختان: زبان گنجشک ، قارچ سیاه ، سرو نقره ای،  سرو خمره ای ، اقاقیا ، زالزالک ، بادام ، گلابی کوهی و ارغوان می شود. مجموعه ی دامنه های کوه آبیدر کوچک از امکانات تفریحی و استراحتگاههای متفاوتی در دامنه ی آن نهفته است. یکی از جاذبه های گردشگری دامنه ی آبیدر ساخت پارک جنگلی گسترده و زیبائی است که در تمام نواحی دامنه ی آن بر فراز شهر از چشم انداز فوق العاده ای برخوردار است. و از همه بسیار مهمتر در دامنه های آبیدر لازم است به دو تفرجگاه بسیار دیدنی و چشم نواز که با انبوهی از خاطرات مردمان شهر سنندج مواجه شده است . که عبارتند از: تفرجگاه خضر زنده و منطقه‌ی جنگلی گویزه کویر که سرشار از چندین چشمه و  چندین استخر جهت آبیاری ورشد درختان  بومی ومراتع غنی بوده و یکی از   زیباترین  نماد جنگلی دامنه های  آبیدر میباشد. از همه مهمتر در دامنه های کوههای آبیدر چشمه ها و پارک های متعددی با نامهای نمادین به گستردگی زیبایی در طول جغرافیایی آن تقسیم گردیده است که عبارتند از چشمه‌ی  ماماتکه ، کانی بانتا ، کانی هفت آسیاب ، کانی طاقه دار (چشمه تک درخت) ، کانی شفا که در گذشته مامن و ماوای شاعران بلند آوازه ای چون عارف قزوینی بوده و تفرجگاه بان شلانه و پارک امیریه  بر بام شهر چهره‌ی زیبا و چشم انداز زیبایی  دارد. و همچنین ، پارک زیبای مشاهیر از تندیس های زیبای  نامداران کرد که در آن محل نصب گردیده ، حکایت از فرهنگ غنی شهر می باشد. از دیگر دیدنی های پارک جنگلی آبیدر می توان به سینمای روباز و دیدنی آن اشاره نمود که با پرده ای در ابعاد ۲۵ متر در ۱۲ متر بزرگترین سینمای روباز جهان محسوب می شود و موقعیت پرده ی سینما در شرایطی است که ۱۰۰۰۰ نفر می توانند آن را در نقاط مختلف پارک مشاهده نمایند. همچنین از امکانات جدید این پارک نصب زیپ لاین که عرض پل معلق جوار زیپ لاین ۱۲۰ سانتی متر است.  که هیجان خاصی را برای مهمانان  در بر دارد . در کنار پارک امیریه مجسمه ای نمادین که نماد مقاومت مردم كرد در برابر جنگ  می باشد ، با ۳۰ تن وزن و ارتفاع ۱۵ متر بصورت ۵ قطعه سه متری از جنس ورق فلزی توسط مجسمه ساز نامی آقای هادی ضیاالدینی ساخته شده است ، که روی پایه ای به  به ارتفاع ۷ متر قرار گرفته و  در واقع بزرگ ترین مجسمه ی ایران به شمار می آید که بر فراز شهر سنندج بسیار چشم نواز  می باشد. و در مجاورت آبیدر پارک روجیار به مساحت ۲۰ هکتار در غرب شهر سنندج در دامنه کوه آبیدر واقع شده و دارای دو فضای شاخص فرهنگی، هنری ژوانگه هنر و ژوانگه موسیقی بوده که  نمای بی‌همتایی را در خود جای‌داده است. همچنین نیز شامل فضاهای ورزشی،  گذرهای دوچرخه‌سواری و ورزش معلولین، سایت مینی‌فوتبال، والیبال و بسکتبال، پیست اسکیت، بدمینتون و گذر ورزش همگانی است. این پارک دارای فضاهای تفریحی فرهنگی شامل: باغ لاله، باغ ارغوان، گذر غذا و  سرای محله است.  پارک کودک و پارک سالمندان از دیگر  فضاهای در نظر گرفته شده برای پارک روجیار است. در ضمن پارک ۱۰ هکتاری کژوان که تازگی ها افتتاح گردیده دیواره‌ی صخره نوردی برای توسعه ورزش کوهنوردی و صخره نوردی ایجاد شده و برای احداث این دیواره بر اساس استانداردهای جهانی عمل شده است.

✍: کیومرث نیرومند
منبع: سایت های اینترنت

 

بە ناوی خولقێنەری کێوەکان ⛰

کێوی ئاویەر سەمبول ونیشانەی جوانی شاری سنە هەمیشە و لەهەرحاڵێکدا وەکوو خۆر ئەدرەوشێ
شاری سنە کە لە خۆرئاوای وڵاتدایە،لە لایەن شارۆمەندانەوە بە ناوی سنە یان سنەدژ ناونراوە.هەروەها یەکێ لە شارە کۆن و پیرۆزەکانی دینی زەڕدەشت و ئایینی خۆرپەرەستی بووە کە کۆن بوونی بە پشت بەستن بە دوایین توێژینەوە و لێکۆڵینەوەکانی کەوناراناسی لەم ساڵانەی دواییەدا دەگەڕێتەوە بە هەزارەی پێنجەمی پێش زایین لە گۆڕەپانی کەڤنارای تەپۆڵکەی تووس نەوزەر و هەروەها لە ناوانی کێوی ئاویەر دا. کێوی ئاویەر یان ئاویدەر پانتایەکی بەربڵاو و پێوەندییەکی قووڵی لەگەڵ کۆنترین بیرەوەریە تاڵ و شیرینەکانی خەڵکی شاری سنە هەیە و لە دڵی تاک بە تاکی خەڵکەکەیدا نەخش و نیگاری زێڕینی نەخشاندووە.هەر جێگایەک لە ئاویەر بۆ ئەوان بە هۆی جێگای تایبەتێک کە لە بوونیانا تێکەڵ بووە و هەمیشە لە دەفتەری بیرەوەریەکانی بەرەی پێشوو وەبیردەمێنێ و بەمجۆرە هەڵگری خۆشەویستیەکی زۆر گرینگە لە دڵی شارۆمەندانی سنەدا و ئەمە بە کۆنینەییەکی بەس دڕێژ لە مێژوودا تۆمارکراوە.
ئاویدەر کە لە زاراوەی سنە بە ئاویەر ناودەبرێ بە مانای ئاودەر یانێ جێگایەک کە ئاوی زۆری لێ دێتەدەر،هۆی ئەم ناوەش ئەمەیە کانیاوگەلێ زۆرە کە لەم کێوە سەرەوخوار بووە.کێوگەل ئاویەر بە ناوگەل دووکێوی ئاویەرە گەورە و ئاویەرە بچووک لە زنجیرە کێوی زاگرۆس لە ڕۆژئاوای ئێراندا بەڕیز ۲٥٥۰ و۲۳٥۰ مەتر لە بەرزیدان. لەبان لووتکەی ئاویەرەبچووک پەناگایەک بۆ کەڵک وەرگرتنی شاخەوانان دروستبووە. ئاویەر بە هۆی جۆراوجۆری بوونەوەر و گیاوڕووەکی خۆی لە چواروەرزی ساڵدا خاوەنی جوانیگەلێ تایبەتە.
دار وگیای ئاویەر بریتین لە:بناو، ئاقێق یان دار بسمیلا،بلچ یان گویژە،دارسەوڵ یان دارناژ،بام یان بایەم ،هەرمێ کێوی و ئەرخەوان.
داوێن وبناری ئاویەرە بچووک کۆمەڵێ ئیمکاناتی سەرگرمکەر و حەسانگە وجێی وچان وحەسانەوەی جۆراوجۆر لە دامێن و بناریدا لە بەردەستە. یەکێ لە خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی گەشتیاری بناری ئاویەر سازکردنی سەیرانگای جەنگەڵ و دارستانی بەرین وجوانە کە لە تەواوی بنارەکە لە سەرووی شاری سنە دیمەن و بەرجەوەنێ ئێجگار دڵڕفێنی هەیە.لە هەموو شتێ گرنگترلە بناری ئاویەردا پێویستە بە دوو سەیرانگای زۆر دڵڕفێن و دیەنی کە لەگەڵ زۆربەی یادەوەریەکانی خەڵکی شاری سنە تێکەڵاوە ئەمانەن: سەیرانگای خەیرزنە و دارستانی گوێزە کوێر
کە پڕە لە چەن کانیاو و چەن حەسێڵ بۆ ئاویاری و گەشەی دارەناوچەیی و گیاجاڕەکان و یەکێ لە جوانترین نمانا ونیشانەکانی داوێن وبناری ئاویەرە.  لەمانە گرنگتر لە بناری کێوی ئاویەر،کانیاو وسەیرانگاگەلێ بەرچاو بە نێوهایەکی سەمبولیک بە بەرینییەکی جوان و بەرچاو لە درێژایی جوگرافیای دابەش بووە کە بریتین لە:کانی ماماتکە، کانی بانتا،کانی حەفت ئاسیاو، کانی تاقەدار،کانی شەفا.کە ئەم کانیگەلە پەناگا و ئەنوای شاعیرانی بەناوبانگێ وەکوو عارف قەزوینی بووە و سەیرانگای بان شڵانە و دارستانی ئەمیریە لە بان شارسنەوە ڕواڵەتێکی جوان و دڵڕفێنێکی هەیە. هەروەها سەیرانگای ناودارانی کورد لە پەیکەرەگەل دڵخواز و جوانکاری ناودارانی کورد لەویا دانراوە حیکایەتێکە لە شاری سنە کە لێوڕێژە لە کولتوور و شوناسی خۆی. لە دیەنییەکانی بەرچاوی سەیرانگای ئاویەر ئەتوانین ئاماژە بە سینەمای ڕووبازەکەی بکەین کە بە پەردەیەک لە ۲٥مەتر لە ۱۲ مەتر گەورەترین سینەمای ڕووبازی جیهان دێتە ئەژمار و۱۰هەزار کەس دەتوانن لە جێگە و شوێنە جۆراوجۆرەکانی ئاویەر تماشای کەن. هەروەها لە دەرفەتە گونجاو و نوێیەکانی ئاویەر دانان و پێکهێنانی “زیپ لاین” کە بە پانایی ۱۲۰ سانتی مەترە کە زۆر هەست بزوێن و سەیرە بۆ هەمووان. لە لای دارستان و سەیرانگای ئاویەرەوە پەیکەرەیەکی سەمبولیک بۆ نیشانەی خۆڕاگری میللەتی کورد لە هەمبەر شەڕدا هەیە کە ۳۰تون کێشیەتی و بە بەرزایی ۱٥مەتر لە جنسی پەڕەی ئاسنی بە دەستە تواناکانی پەیکەرەسازی بلیمەت مامۆستا هادی ضیاالدینی دروستبووە کە لە سەر پایەیەک بە بەرزی ۷مەتر سازکراوە و بەمجۆرە گەورەترین پەیکەرەی وڵات دێتە ئەژمار کە لەبان شارسنەوە زۆر دڵڕفێن و بەرچاوە. لە تەنێشت  و بناری ئاویەردا سەیرانگای ڕۆجیار بە پانتایی ۲۰ هکتار لە ڕۆژئاوای شاری سنەدایە و هەڵگری دوو کەش و فەزای فەرهەنگی وهونەری ژوانگەی هونەر و ژوانگەی مووسیقایە کە ڕواڵەتێکی بێ هاوتای هەیە.
هەروەها فەزایەکی وەرزشی،ڕێگای دووچەرخەسواری
و بوارگەی کەم ئەندامان، سایتی مینی فووتباڵ، والیباڵ و بەسکتباڵ، پیستی ئێسکی، بەدمینتۆن و ڕاگەی وەرزشی گشتییە. ئەم سەیرانگایە هەڵگری فەزاگەل سەرگەرمکەر و فەرهەنگی وەکوو باخی لالە، باخی ئەرخەوان، بگاری خواردەمەنی و خانووی گەڕەکە. سەیرانگای مناڵان و بەساڵاچووان لەفەزاکانی

دیکەی سەیرانگای ڕۆجیارە. هەروەها سەیرانگای ۱۰هەزار هکتاری کەژوان کراوەتەوە دیوارەی (صخره نوردی)شاخەوانی بۆ پەرەپێدانی وەرزشی شاخەوانی و گاشەوانی دروستبووە و بۆ پێکهێنانی ئەم دیوارە بە پێی ستانداردی جیهانی
بەرهەم هاتووە.

دەقی فارسی: کیومرث نیرومند
وەرگێڕان :  #سروەمەجیدی

سەرچاوە: ماڵپەڕی ئینترنت